Uiteenzetting financiële positie en toelichting

Algemeen uiteenzetting financiële positie

Terug naar navigatie - Uiteenzetting financiële positie en toelichting - Algemeen uiteenzetting financiële positie

De term financiële positie kan worden gedefinieerd als het vermogen van de gemeente Tholen in relatie tot de exploitatie, met inachtneming van de risico's. Deze term is daarom een breder begrip dan het vermogen, maar is ook een breder begrip dan het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen richt zich namelijk alleen op de mogelijkheden tot het opvangen van onverwachte tegenvallers. De uiteenzetting van de financiële positie maakt duidelijk hoe de gemeente er financieel voor staat. 

Financiële positie

Terug naar navigatie - Uiteenzetting financiële positie en toelichting - Financiële positie

Op grond van het BBV dient meerjarig een verplichte basisset aan financiële kengetallen opgenomen te worden. Voor de kengetallen wordt verwezen naar de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. De kengetallen geven gezamenlijk op eenvoudige wijze inzicht in de financiële positie.

Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Op basis van de vastgestelde kadernota 2027 hebben wij de programmabegroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030 opgesteld. De meerjarenraming laat de volgende saldi zien (bedragen x € 1.000):

2027
2028
2029
2030
Saldo
0
154
-257
-230
nadelig
voordelig
voordelig

Investeringen 

Voor een gedetailleerd overzicht van de geplande investeringen voor de jaren 2027 tot en met 2030 wordt verwezen naar de bijlage Investeringsplanning 2027-2030. Om te zorgen dat de kosten van de investeringen ten laste komen van burgers en bedrijven die er profijt van hebben, is vanaf 2017 de systematiek van activering en afschrijving voor alle investeringen gelijk getrokken: ook investeringen met een maatschappelijk nut (bijv. rehabilitaties van wegen) worden geactiveerd en over de verwachte toekomstige gebruiksduur afgeschreven. Daarmee wordt tegelijkertijd een betere vergelijkbaarheid tussen gemeenten verkregen. 

Hieronder wordt het totaal van de investeringsplanningen 2027 t/m 2030 weergegeven (bedragen x € 1.000):

2027
2028
2029
2030
Geplande investeringen bruto
4.989
13.950
1.901
2.898
Bijdragen derden
1.129
1.129
1.129
1.129
Geplande investeringen netto
3.860
12.821
772
1.769

Stand en verloop van de reserves
De reservepositie van de gemeente blijft de komende jaren stabiel rond de € 93 miljoen.

Hieronder wordt het (meerjarig) verloop van de reserves weergegeven (bedragen x € 1.000): 

Overzicht verloop stand reserves
Periode 1 januari 2027 / 1 januari 2031
Naam reserve
saldo per 1 januari 2027
saldo per 1 januari 2028
saldo per 1 januari 2029
saldo per 1 januari 2030
saldo per 1 januari 2031
Algemene reserves
Algemene reserve (vrij besteedbaar)
3.604
3.604
3.604
3.604
3.604
Idem (niet vrij besteedbaar)
58.772
58.485
58.485
58.485
58.485
Begrotingssaldo
0
0
-154
103
333
Overige bestemmingsreserves
Dividend ZEH
12.952
12.952
12.952
12.952
12.952
Oekraïne-middelen
8.662
8.662
8.662
8.662
8.662
Deelneming GBE Aqua B.V.
8.835
8.835
8.835
8.835
8.835
Studiefaciliteiten
479
479
479
479
479
Stimuleringsfonds samenleving
281
281
281
281
281
Flankerend personeelsbeleid
183
208
233
258
283
Reserve jubilea
100
100
100
100
100
Totaal reserves
93.868
93.606
93.477
93.759
94.014
Mutaties
262
129
-282
-255

Stand en verloop van de voorzieningen
Hieronder wordt het (meerjarig) verloop van de voorzieningen weergegeven (bedragen x € 1.000): 

Overzicht verloop stand voorzieningen
Periode 1 januari 2027 / 1 januari 2031
Naam voorziening
saldo per 1 januari 2027
saldo per 1 januari 2028
saldo per 1 januari 2029
saldo per 1 januari 2030
saldo per 1 januari 2031
Voorz. voor verplichtingen, verliezen en risico's
Pensioenen (vml.) wethouders
3.446
3.384
3.322
3.260
3.198
Precariobelasting
1.750
1.750
1.750
1.750
1.750
Spaarverlof
782
873
951
1.021
1.086
Wachtgeldverplichtingen
40
0
0
0
0
Onderhoudsegalisatievoorzieningen
Groot onderhoud havens
426
457
427
461
437
Groot onderhoud wegen
1.091
993
489
371
234
Groot onderhoud gebouwen
262
218
246
327
349
Voorz. toekomstige vervangingsinvesteringen
Vervangingsinvesteringen riolering
1.399
1.343
1.287
1.231
1.175
Beklemde middelen van derden
Riolering
226
214
202
190
178
Afvalstoffenheffing
258
240
117
85
5
Begraafplaatsen
148
118
88
63
38
Legaat mevrouw Vercouteren
22
22
22
22
22
Totaal voorzieningen
9.850
9.612
8.901
8.781
8.472
Mutaties
-238
-711
-120
-309

Woonlastendruk
Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) publiceert jaarlijks een Atlas van de lokale lasten. Hierin is onder andere een overzicht opgenomen van het gemiddelde lastenniveau in alle gemeenten in Nederland. In dit overzicht stond de gemeente Tholen in 2026, in de rangorde van goedkoop naar duur, voor wat betreft de meerpersoonshuishoudens op plaats 23 (2025: 17). De gemiddelde woonlasten in Nederland bedragen in 2026 voor een meerpersoonshuishouden (eigenaar en gebruiker) € 1.095 en voor een éénpersoonshuishouden (eigenaar en gebruiker) € 1.000. Voor meer informatie verwijzen we u naar de paragraaf Lokale heffingen. 

Jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume
Onder arbeidskosten gerelateerde verplichtingen worden de aanspraken verstaan op toekomstige uitkeringen door het huidige dan wel voormalige personeel. Het BBV schrijft voor dat voor jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume geen verplichting mag worden opgenomen, gezien het feit dat het geen nuttige toevoeging is en de jaarlijkse verplichtingen worden opgenomen in de begroting en de meerjarenraming. Dit biedt voldoende garantie omdat de lasten ieder jaar globaal vergelijkbaar zijn. Om wel het benodigde inzicht te verkrijgen is de eis gesteld om deze verplichtingen in de toelichting op de financiële positie op te nemen. De jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume betreffen met name de overlopende verlofaanspraken (ca. € 500.000).

Raming jeugdhulplasten
De IJZ heeft de jeugdhulplasten voor Tholen voor 2027 geprognosticeerd op bijna € 12,4 miljoen (excl. uitvoeringslasten). Dit budget is volledig in onderhavige programmabegroting verwerkt. Vanwege de vorming van het Stevig Lokaal Team en door betere sturing op de duur van trajecten hebben we de begrote lasten in 2028 met € 75.000 laten dalen en vanaf 2029 met € 150.000.

Geprognosticeerde begin- en eindbalans

Terug naar navigatie - Uiteenzetting financiële positie en toelichting - Geprognosticeerde begin- en eindbalans

Met het oog op een betere raming en beheersing van het EMU-saldo wordt in artikel 20 BBV voorgeschreven dat bij de uiteenzetting van de financiële positie een geprognosticeerde balans voor het begrotingsjaar wordt opgenomen. Op grond van artikel 22, lid 1 BBV dient dit ook voor de drie jaren volgend op het begrotingsjaar te
geschieden. Met het opnemen van een geprognosticeerde balans, ook in de meerjarenraming, krijgt uw raad meer inzicht in de ontwikkeling van onder meer investeringen, het aanwenden van reserves en voorzieningen en in de financieringsbehoefte. De geprognosticeerde balans voor het begrotingsjaar en de meerjarenraming bevat tenminste de posten die nodig zijn om het gemeentelijke aandeel in het EMU-saldo te kunnen afleiden: de som van de mutaties van de vaste en vlottende financiële activa minus de som van de mutaties van de vaste en vlottende schuld.

Naast het belang van de geprognosticeerde balans voor de raming en beheersing van het EMU-saldo zijn ondergenoemde cijfers tevens benut als input voor de kengetallen omtrent de financiële positie (zie paragraaf ”Weerstandsvermogen en risicobeheersing”).

In de onderstaande geprognosticeerde balans zijn de maatschappelijke investeringen in Stavenisse en Tholen-Stad gedeeltelijk opgenomen. Een reservering voor de volledige kapitaallasten van deze maatschappelijke investeringen is opgenomen onder de post onvoorzien.

Hieronder is de geprognosticeerde begin- en eindbalans weergegeven (bedragen x € 1.000):

Activa
2025
2026
2027
2028
2029
2030
Vaste activa
Materële vaste activa
75.966
99.237
99.428
108.510
105.374
103.184
Immateriële vaste activa
895
992
867
741
617
491
Financiële vaste activa
Kapitaalverstrekkingen
9.433
9.771
9.771
9.771
9.771
9.771
Leningen aan verbonden partijen
0
0
0
0
0
0
Overige langlopende leningen u/g
2.475
3.475
3.475
3.475
3.475
3.475
Overige uitzettingen
2.763
2.763
2.763
2.763
2.763
2.763
Totaal vaste activa
91.532
116.238
116.304
125.260
122.000
119.684
Vlottende activa
Voorraden
17.086
15.235
10.447
8.808
4.312
3.851
Vorderingen
54.504
10.511
10.796
0
3.423
3.188
Liquide middelen
335
0
0
0
0
0
Overlopende activa
2.803
0
0
0
0
0
Totaal vlottende activa
74.728
25.746
21.243
8.808
7.735
7.039
Totaal activa
166.260
141.984
137.547
134.068
129.735
126.723
Passiva
2025
2026
2027
2028
2029
2030
Eigen vermogen
Eigen vermogen
97.384
93.868
93.606
93.477
93.759
94.014
Totaal eigen vermogen
97.384
93.868
93.606
93.477
93.759
94.014
Vreemd vermogen
Voorzieningen
10.399
9.850
9.612
8.901
8.781
8.472
Langlopende schulden
43.249
38.266
34.329
30.392
27.195
24.237
Totaal vreemd vermogen
53.648
48.116
43.941
39.293
35.976
32.709
Vlottende passiva
Kortlopende schulden
3.604
0
0
1.298
0
0
Overlopende schulden
11.624
0
0
0
0
0
Totaal vlottende passiva
15.228
0
0
1.298
0
0
Totaal passiva
166.260
141.984
137.547
134.068
129.735
126.723

EMU-saldo

Terug naar navigatie - Uiteenzetting financiële positie en toelichting - EMU-saldo

Het BBV vereist eveneens dat in de uiteenzetting van de financiële positie een berekening van het aandeel van de gemeente in het EMU-saldo over het vorige begrotingsjaar, de berekening van het geraamde bedrag van het begrotingsjaar en de berekening van het geraamde bedrag over de drie jaren volgend op het begrotingsjaar, wordt opgenomen (artikel 23 BBV). Het EMU-saldo is het saldo van de inkomsten en uitgaven van de totale overheid. Dit EMU-saldo wijkt nogal af van het begrip exploitatiesaldo waarmee lokale overheden werken. Nederland moet jaarlijks haar EMU-saldo verstrekken aan de Europese Unie. Het EMU-tekort van een EU-lidstaat mag namelijk maximaal 3% van het bruto binnenlands product (bbp) bedragen.

Omschrijving (bedragen x € 1.000)
2027
2028
2029
2030
Exploitatiesaldo voor mutaties reserves
-262
-129
282
255
+
Afschrijvingen
3.793
3.862
4.033
4.085
+
Bruto dotaties aan de post voorzieningen
2.847
2.845
2.837
2.417
-
Uitgaven aan investeringen
4.989
13.950
1.901
2.898
+
De op investeringen in mindering gebrachte bijdragen
1.129
1.129
1.129
1.129
-
Uitgaven grondexploitatie etc.
2.626
3.556
1.215
2.185
+
Verkoopopbrengsten van grond
7.415
5.196
5.711
2.646
-
Boekwinst op grondverkopen
0
0
0
0
-
Betalingen ten laste van voorzieningen
3.085
3.556
2.957
2.726
Berekend EMU-saldo
4.222
-8.159
7.919
2.723