Aanbieding

Hierbij bieden wij u de programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 aan. Het begrotingsjaar 2026 is een bijzonder jaar, aangezien het de start is van een nieuwe raadsperiode. In maart 2026 vinden de gemeenteraadsverkiezingen plaats en gaan we aan de slag met een nieuw beleidsprogramma. Begin 2026 bieden we aan uw raad de evaluatie van het beleidsprogramma “Samen leven, ruimte geven” aan, als basis voor de ‘overdracht’ aan een nieuwe raad en een nieuw college. Het beleidsprogramma 2022-2026 hebben we voor een belangrijk deel gerealiseerd, maar we zijn nog niet klaar. Veel opgaven lopen ook in de nieuwe beleidsperiode door.

Zo gaan we in de ruimtelijke sfeer o.a. aan de slag met de uitvoeringsagenda van de Strategische visie toerisme en recreatie: “Tholen, bewuste bestemming, natuurlijk in balans” en met het nog te ontwikkelen uitvoeringsprogramma van het Landschapsontwikkelingsprogramma. We blijven bovendien hard werken om de druk op de woningmarkt te verminderen en onze jongeren kansen te bieden op een betaalbare woning. Met het in 2026 op te stellen Volkshuisvestingsprogramma willen we daartoe een belangrijke stap zetten. Ook de energietransitie heeft onverminderd onze aandacht.

Verder waarderen we initiatieven uit de samenleving en investeren we daarin. Met het opstellen en uitvoeren van de dorpsagenda’s zetten we op dat gebied mooie stappen en dit zetten we voort.

Tevens staan er in de nieuwe beleidsperiode een groot aantal belangrijke maatschappelijke investeringen op de planning. In deze programmabegroting zetten we een belangrijke stap in de realisatie hiervan. Door een reservering van € 1,6 miljoen in 2029 kunnen we de kapitaallasten van de toekomstige ontwikkelingen in Oud-Vossemeer, Stavenisse en Tholen binnen de reguliere exploitatie opvangen. Investeren in de samenleving versterkt de sociale basis. Een sterke sociale basis is het fundament van een gezonde en veerkrachtige samenleving, van een samenleving waarin inwoners elkaar ondersteunen en waar samenredzaamheid centraal staat. Dit is noodzakelijk, aangezien ook in onze gemeente individuele zorg een steeds groter deel van de budgettaire ruimte vraagt. In de kadernota 2026 zijn we hierop al ingegaan. De kosten van met name Jeugdzorg stijgen fors. Wij proberen de budgetten beter te beheersen door de vorming van een Stevig Lokaal Team, welke vanaf 2028 verplicht is. Het doel van het versterken van de lokale toegang en het vormen van het Stevig Lokaal Team is om inwoners vroegtijdig, integraal en laagdrempelig passende ondersteuning te bieden, waarmee hun zelf- en samenredzaamheid wordt vergroot en de inzet van geïndiceerde zorg beperkt wordt. 

Om de voortgang van het beleidsprogramma beter te kunnen monitoren is de structuur van de programmabegroting in overleg met uw raad aangepast. Er zijn vanaf begrotingsjaar 2026 nog maar drie programma's (Bestuur, Samenleving en Ruimte). Onder deze programma's vindt u de opgaven uit het beleidsprogramma terug. We stellen voor om deze structuur in het nieuwe beleidsprogramma 2026-2030 voort te zetten. We hebben in deze programmabegroting daarnaast een verbeterslag gemaakt bij het formuleren van doelstellingen voor de diverse opgaven en de daaraan gekoppelde acties. We willen benadrukken dat dit een meerjarig proces is dat de komende jaren verder gestalte moet krijgen. Wij nodigen u van harte uit om hiervoor eventuele verbeterpunten of suggesties aan te reiken. Tenslotte zijn we overgestapt op een nieuw softwareprogramma voor de P&C-cyclus (Pepperflow). Dit programma is uitermate geschikt voor het monitoren van de beleidsopvolging en het online publiceren van toegankelijke P&C-documenten.  

De programmabegroting bestaat uit drie delen:

1. Het programmaplan, bestaande uit de te realiseren programma's, de overzichten algemene dekkingsmiddelen en overhead en de bedragen voor vennootschapsbelasting en onvoorzien;
2. De paragrafen, die inzicht geven in weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, bedrijfsvoering, openbaarheid, financiering, grondbeleid, verbonden partijen en lokale heffingen;
3. De financiële begroting, bestaande uit het overzicht van baten en lasten, de toelichting hierop, de uiteenzetting van de financiële positie en een overzicht van de geraamde baten en lasten per taakveld.

Hieronder gaan we nader in op de volgende zaken:

• Relatie kadernota 2026 - programmabegroting 2026;
• Ontwikkeling woonlasten / lastendruk.

Relatie kadernota 2026 - programmabegroting 2026

In uw vergadering van 3 juli 2025 heeft u de kadernota 2026 vastgesteld. Op basis van deze kadernota 2026 hebben wij de programmabegroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 opgesteld. Dit resulteert in de volgende saldi (bedragen x € 1.000):

In deze programmabegroting zijn de baten en lasten voor 2026, na een aanwending van de algemene reserve niet vrij besteedbaar met € 997.000, in evenwicht. Het meerjarenperspectief is (nog) niet sluitend. Vanaf 2030 valt de dotatie aan de voorziening groot onderhoud gebouwen terug van € 825.000 naar € 410.000. Daarom kan de verhoogde dotatie als incidenteel worden aangemerkt. Het structureel begrotingssaldo in 2029 komt hierdoor uit op € 36.000 positief.

Ontwikkeling woonlasten / lastendruk

Ons tarievenbeleid heeft ertoe geleid dat wij qua woonlasten tot de 50 goedkoopste gemeenten behoren. Volgens de ”Atlas van de lokale lasten 2025” van het COELO staan we (van goedkoop naar duur) momenteel op de 17e plaats (2024: 28e plaats). Deze positie bij de 50 goedkoopste gemeenten willen we handhaven. Onderstaande overzichten geven een beeld hoe de woonlasten zich in 2026 in een gemiddelde situatie voor eigenaren / gebruikers ontwikkelen ten opzichte van de vastgestelde tarieven 2025.  

De tarieven zijn in lijn met de kadernota 2026. Voor meer informatie verwijzen we u naar de paragraaf Lokale heffingen. 

Met vriendelijke groet,

Burgemeester en wethouders van Tholen,

J.K. Fraanje         M.L.P. Sijbers
secretaris            burgemeester