Uiteenzetting financiële positie en toelichting

De term financiële positie kan worden gedefinieerd als het vermogen van de gemeente Tholen in relatie tot de exploitatie, met inachtneming van de risico's. Deze term is daarom een breder begrip dan het vermogen, maar is ook een breder begrip dan het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen richt zich namelijk alleen op de mogelijkheden tot het opvangen van onverwachte tegenvallers. De uiteenzetting van de financiële positie maakt duidelijk hoe de gemeente er financieel voor staat. 

Op grond van het BBV dient meerjarig een verplichte basisset aan financiële kengetallen opgenomen te worden. Voor de kengetallen wordt verwezen naar de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. De kengetallen geven gezamenlijk op eenvoudige wijze inzicht in de financiële positie.

Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Op basis van de vastgestelde kadernota 2026 hebben wij de programmabegroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 opgesteld. De meerjarenraming laat de volgende saldi zien (bedragen x € 1.000):

Investeringen 

Voor een gedetailleerd overzicht van de geplande investeringen voor de jaren 2026 tot en met 2029 wordt verwezen naar de bijlage Investeringsplanning 2026-2029. Om te zorgen dat de kosten van de investeringen ten laste komen van burgers en bedrijven die er profijt van hebben, is vanaf 2017 de systematiek van activering en afschrijving voor alle investeringen gelijk getrokken: ook investeringen met een maatschappelijk nut (bijv. rehabilitaties van wegen) worden geactiveerd en over de verwachte toekomstige gebruiksduur afgeschreven. Daarmee wordt tegelijkertijd een betere vergelijkbaarheid tussen gemeenten verkregen. 

Hieronder wordt het totaal van de investeringsplanningen 2026 t/m 2029 weergegeven (bedragen x € 1.000):

Stand en verloop van de reserves
De reservepositie van de gemeente blijft de komende jaren stabiel rond de € 85 miljoen.

Hieronder wordt het (meerjarig) verloop van de reserves weergegeven (bedragen x € 1.000): 

Stand en verloop van de voorzieningen
Hieronder wordt het (meerjarig) verloop van de voorzieningen weergegeven (bedragen x € 1.000): 

Woonlastendruk
Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) publiceert jaarlijks een Atlas van de lokale lasten. Hierin is onder andere een overzicht opgenomen van het gemiddelde lastenniveau in alle gemeenten in Nederland. In dit overzicht stond de gemeente Tholen in 2025, in de rangorde van goedkoop naar duur, voor wat betreft de meerpersoonshuishoudens op plaats 17 (2024: 28). De gemiddelde woonlasten in Nederland bedragen in 2025 voor een meerpersoonshuishouden (eigenaar en gebruiker) € 1.053 en voor een éénpersoonshuishouden (eigenaar en gebruiker) € 964. Voor meer informatie verwijzen we u naar de paragraaf Lokale heffingen. 

Jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume
Onder arbeidskosten gerelateerde verplichtingen worden de aanspraken verstaan op toekomstige uitkeringen door het huidige dan wel voormalige personeel. Het BBV schrijft voor dat voor jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume geen verplichting mag worden opgenomen, gezien het feit dat het geen nuttige toevoeging is en de jaarlijkse verplichtingen worden opgenomen in de begroting en de meerjarenraming. Dit biedt voldoende garantie omdat de lasten ieder jaar globaal vergelijkbaar zijn. Om wel het benodigde inzicht te verkrijgen is de eis gesteld om deze verplichtingen in de toelichting op de financiële positie op te nemen. De jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume betreffen met name de overlopende verlofaanspraken (ca. € 425.000).

Met het oog op een betere raming en beheersing van het EMU-saldo wordt in artikel 20 BBV voorgeschreven dat bij de uiteenzetting van de financiële positie een geprognosticeerde balans voor het begrotingsjaar wordt opgenomen. Op grond van artikel 22, lid 1 BBV dient dit ook voor de drie jaren volgend op het begrotingsjaar te
geschieden. Met het opnemen van een geprognosticeerde balans, ook in de meerjarenraming, krijgt uw raad meer inzicht in de ontwikkeling van onder meer investeringen, het aanwenden van reserves en voorzieningen en in de financieringsbehoefte. De geprognosticeerde balans voor het begrotingsjaar en de meerjarenraming bevat tenminste de posten die nodig zijn om het gemeentelijke aandeel in het EMU-saldo te kunnen afleiden: de som van de mutaties van de vaste en vlottende financiële activa minus de som van de mutaties van de vaste en vlottende schuld.

Naast het belang van de geprognosticeerde balans voor de raming en beheersing van het EMU-saldo zijn ondergenoemde cijfers tevens benut als input voor de kengetallen omtrent de financiële positie (zie paragraaf ”Weerstandsvermogen en risicobeheersing”).

In de onderstaande geprognosticeerde balans zijn de maatschappelijke investeringen in Oud-Vossemeer, Stavenisse en Tholen-Stad gedeeltelijk opgenomen. Een reservering voor de volledige kapitaallasten van deze maatschappelijke investeringen is opgenomen onder de post onvoorzien.

Hieronder is de geprognosticeerde begin- en eindbalans weergegeven (bedragen x € 1.000):

Het BBV vereist eveneens dat in de uiteenzetting van de financiële positie een berekening van het aandeel van de gemeente in het EMU-saldo over het vorige begrotingsjaar, de berekening van het geraamde bedrag van het begrotingsjaar en de berekening van het geraamde bedrag over de drie jaren volgend op het begrotingsjaar, wordt opgenomen (artikel 23 BBV). Het EMU-saldo is het saldo van de inkomsten en uitgaven van de totale overheid. Dit EMU-saldo wijkt nogal af van het begrip exploitatiesaldo waarmee lokale overheden werken. Nederland moet jaarlijks haar EMU-saldo verstrekken aan de Europese Unie. Het EMU-tekort van een EU-lidstaat mag namelijk maximaal 3% van het bruto binnenlands product (bbp) bedragen.